2-бөлім · Қазақ әдебиеті
Ақын-жыраулар поэзиясы
Жыраулардың толғауларынан ел тарихы мен ерлікті оқы
Жыраулар поэзиясы — XV–XVIII ғасырлардағы сөз өнерінің дәуірі. Жырау тек ақын ғана емес — ханның ақылшысы, елдің рухани көсемі әрі болжампаз абыз болған. Оның негізгі жанры — толғау: терең ой, өсиет және философиялық толғаныс.
Жыраулар кім
- Асан Қайғы — халық қамын ойлаған, жерұйықты іздеген данышпан абыз.
- Қазтуған жырау — туған жерді жырлаған ақын.
- Доспамбет жырау — жаугершілік пен ерлік жыршысы.
- Шалкиіз (Шалгез) жырау — терең философиялық толғаулардың шебері.
- Бұқар жырау — Абылай ханның кеңесшісі, ел бірлігін жырлаған (XVIII ғ.).
- Махамбет Өтемісұлы — Исатай–Махамбет көтерілісінің ақыны, күрес рухының жыршысы (XIX ғ. басы).
Идеяларды талдау
- Толғаудың құрылысы: шешендік, ырғақ, арнау және философиялық түйін.
- Жыраудың қоғамдағы рөлі: саяси-әлеуметтік дауыс, тарихи оқиғалармен байланысы.
- Негізгі идеялар: ел бірлігі, ерлік, өмір мен өлім, адамгершілік, өткінші дүние.