Ж1. Досың дайын жауап сұрады
Досың ертеңгі тапсырманы түсінбегенін айтып, сенің жұмысыңды өз атымен өткізуге сұрады. Сен оның қиналғанын көріп тұрсың.
01
Жағдаяттар: бір шешімді үш қырынан қара
Төмендегі он екі жағдай осы сайт үшін ойдан құрастырылды. Бұлар — Абай шығармаларында баяндалған оқиғалар емес. Талдауда түпмәтіндегі ұғымдарды қолданамыз.
Ақыл: қандай дерек бар, не анық емес, салдары қандай?
Қайрат: қандай іске кірісу немесе қандай әрекеттен бас тарту керек?
Жүрек: кімге әсер етеді, әділет пен мейірім қалай сақталады?
Бұл тірек — 17-сөзге негізделген оқу амалы; Абай жасаған ресми үш қадамдық әдіс емес.
Ж2. Топтық еңбектің авторы
Төрт оқушы жоба жасады. Таныстыру кезінде біреуі жұмыстың бәрін өзі орындағандай сөйлейді. Қалғандарына сөз берілмеді.
Ж3. Чаттағы қауесет
Сынып чатында бір оқушы туралы дәлелсіз хабар тарады. Біреу «бәрі біліп қойды, енді бөліссең ештеңе өзгермейді» дейді.
Ж4. Қайта-қайта шықпайтын есеп
Есептің үш шешімі қате болды. Сен «тағы дәл осылай істей беремін, қайтпас болу керек» деп ойладың. Қате қай қадамда екенін тексерген жоқсың.
Ж5. Жаңа оқушы
Топқа жаңа келген оқушы тапсырма шартындағы сөздерді толық түсінбейді. Біреу оның сұрағын келеке етеді. Жұмысты аяқтауға уақыт аз.
Ж6. Қажет емес зат
Достарыңда жаңа зат пайда болды. Сенде сол қызметті атқаратын жарамды зат бар. Жаңа затты тек олардан кем көрінбеу үшін алғың келді.
Ж7. Қате баға
Мұғалім саған орындамаған тармақ үшін де ұпай қосып қойды. Осы ұпайсыз нәтижең төменірек болар еді. Қатені сен ғана байқадың.
Ж8. Мақтау үшін көмек
Оқушы кітаптарды жинауға көмектесті, бірақ көмегі суретке түспесе, келесі жолы көмектеспейтінін айтты.
Ж9. Пікіріңе қарсы дерек
Жобаға жазған тұжырымыңа қайшы келетін сенімді дерек таптың. Тұжырымды түзетсең, дайын мәтініңнің бір бөлігін өзгерту керек.
Ж10. Орындай алмаған уәде
Сен топқа бір бөлімді дайындаймын деп уәде бердің. Уақытты есептемей, үлгермедің. Топ мүшелері саған сеніп отыр.
Ж11. Адал сын ба, кемсіту ме?
Топтасыңның таныстыруында қате дерек бар. Бір оқушы «сен бәрібір ештеңе білмейсің» деп, адамның өзін кемсітті.
Ж12. Демалыс пен міндет
Сен кешке шаршағаныңды байқадың. Ертең тапсырма бар. Өзіңді «еріншекпін» деп атадың, бірақ жұмыстың көлемін де, күшіңді де есептемедің.
02
Интерактивтер
И6. «Ойды нақты әрекетке айналдыр»
жалпылама ниет пен орындалатын әрекетті ажырату.
Бұл тапсырмада адамгершілікке пайыздық баға берілмейді. Орындалатын әрекеттің нақтылығы талданады.
03
Жеті күндік оқу күнделігі
Бұл — сайт үшін жасалған тәжірибе, Абай белгілеген жеті күндік бағдарлама емес. Бір аптада «толық адам» мәртебесін беру көзделмейді. Жеке жазбаңды жариялау міндетті емес.
Күнделік аяқталғанда: «Өз әрекетім туралы бір нақты нәрсе байқадым: …».
Нәтиже ретінде жеке қасиетке таңба тағылмайды. Оқушының байқауы, мәтінмен байланысы және келесі қадамы ғана талқыланады.
Жазбалар осы құрылғыда сақталады. Жариялау және тіркелу міндетті емес. Өз өміріңнің орнына ойдан құрастырылған мысал жазуға болады.
Күнделікті өзің тексер
Жеті күндік жазбаның бірдей дұрыс мәтіні болмайды. Тексеру сұрақтары:
— Нақты іс айтылған ба?
— Ниет пен салдар ажыратылған ба?
— Мәтіндегі ұғыммен байланысы көрсетілген бе?
— Келесі қадам орындалатындай ма?
Жеке мазмұнды жариялау бағалау шартына айналдырылмайды. Оқушы жеке жазбаның орнына ойдан құрастырылған мысалды талдай алады.
04
Терең ойлануға арналған сұрақтар
Бұл сұрақтарда бір ғана сөйлемдік кілт жоқ; жауаптың мәтінге сүйенуі мен қисыны бағаланады.
05
Қорытынды жұмыстар
бұл ұпайлар мәтінді түсіну мен ойды негіздеуге арналған ұсыныс. Олар ресми бағдарлама нормасы да, адамның адамгершілігіне берілген баға да емес. Дәйексөз дәлдігі тексеріледі; негізді балама түсіндірмелер қабылданады.