Қара сөздер

01

Қара сөз деген не?

Абайдың қара сөздері — адам, қоғам, білім, еңбек, мінез және сенім туралы прозалық ой-толғамдары. Мұнда автор сұрақ қояды, пікір талдайды, мысал келтіреді, кейде бейнелерді сөйлестіреді. Каталогта Бірінші сөзден Қырық бесінші сөзге дейінгі мәтіндер берілген. Әр сөзді жеке оқуға да, ортақ тақырыппен байланыстырып қарауға да болады.

1Түпнұсқаны асықпай оқы.
2Түсінбеген сөзді сөздіктен қара.
3Автордың қандай мәселе көтергенін анықта.
4Пікіріңе мәтіннен дәлел тап.
5Тапсырманы орындап, жауап түсіндірмесін салыстыр.
6Өз өміріңе қатысты бір қорытынды жаз.

02

Өзіңе жақын бағытты таңда

Бұл бағыттар — сайттың оқу ұсынысы. Барлық мәтінді ретімен оқу мүмкіндігі де сақталады.

Қалай үйренемін?

қызығушылық, түсіну, есте сақтау, білімді сақтау туралы ойды салыстыру.

7 19 31 32 43
Өзімді қалай тәрбиелеймін?

өзіндік есеп, мінез және мақсатты талдау.

15 17 18 21 44
Адал еңбек пен кәсіп

пайдалы әрекет, білімге мүмкіндік және еңбектің құнын қарастыру.

4 10 25 33 42
Бірге өмір сүру

бірлік, әділетті таңдау және қарым-қатынасты талдау.

6 14 23 39 40
Сөздің астарын түсіну

стереотипті, мақалдың мағынасын, мақтан мен бейнелі сөзді ажырату.

2 5 26 29 30 37
Сенім мен дүниетанымды зерттеу

автордың діни-философиялық ұғымдары мен уәжін түсіну. Ұзақ мәтіндерді бөліп оқуға болады.

12 13 16 27 28 34 35 36 38 45

03

45 қара сөз

Төмендегі түсіндірме атаулар — сайттың оқу бағдарлары, Абай қойған қосымша тақырыптар емес.

Сәйкес мәтін табылмады. Басқа сөзбен іздеп көр.

04

Қорытынды жұмыс

1. Үш сөз — бір оқу жолы

7, 19 және 31-сөздерді салыстыр. Әрқайсысын мына сұрақтың біріне байланыстыр: «Неге білгім келеді?», «Үйренгенімді қалай қолданамын?», «Естігенімді қалай бекітемін?». Әр байланысқа мәтіннен бір негіз келтір.

Жауабыңды жазғаннан кейін тексеру батырмасы ашылады.

Жауапты тексеру

Жауапқа бағыт

7 — білуге құштарлық; 19 — ескеріп, жақсыны іске асыру; 31 — зейін, ұғу, қайта ойлау және ойды сақтау. Бұл — оқу үшін берілген ықшам байланыс; әр мәтіннің толық мағынасы осы атаулармен шектелмейді.

2. Мақтанның үш қыры

21, 26 және 30-сөздерді оқы. Ішкі қадір, қарсыласты ызаландыратын жеңіс қуанышы және бос айбардың айырмасын түсіндір. Бір заманауи мысал келтір.

Жауабыңды жазғаннан кейін тексеру батырмасы ашылады.

Жауапты тексеру

Жауапқа бағыт

21-де өзіндік қадір мен сыртқы мақтауға ұмтылу; 26-да жарыстың нәтижесіне орынсыз масаттану; 30-да іске сай келмейтін сөз талданады. Мысал нақты әрекетке арналсын, адамды түгел кемсітпесін.

4. Дәлелді шағын пікір

Тақырып: «Білу мен жақсы әрекет ету бір нәрсе ме?»

17 және 19-сөздерге сүйеніп, 120–150 сөз жаз. Ұстанымың, екі мәтіндік дәлелің, бір өмірлік мысалың және қорытындың болсын. Бұл көлем — сайт тапсырмасының шарты, тарихи дерек емес.

Жауабыңды жазғаннан кейін тексеру батырмасы ашылады.

Жауапты тексеру

Жауапқа бағыт

19-сөз естіп-білгенді ескеріп іске асыруды сұрайды; 17-сөзде ақылға қайрат пен жүрек қосылуы керек. Оқушы басқа уәж ұсынса, мәтінмен дәлелін тексер.

5. Тарихи контексті тану

2, 24, 25 және 41-сөздердің бірін таңда. «Мәтін не дейді?», «Дәуірге қатысты тұсы қайсы?», «Бүгін қандай сұрақ қоюға болады?» деген үш баған жаса.

Жауабыңды жазғаннан кейін тексеру батырмасы ашылады.

Жауапты тексеру

Жауапқа бағыт

2 — тарихи этнонимдер мен стереотиптер; 24 — сол кезеңдегі сандық шамалар; 25 — орыс тілді білім кеңістігі; 41 — билік пен байлық арқылы оқыту туралы тарихи пайым. Оларды бүгінгі статистика, заң не адамды мәжбүрлеу ережесі деп ұсынуға болмайды.

6. Менің оқу қорытындым

Бір сөзді таңдап, «Бұрын ойлағаным», «Мәтіннен байқағаным», «Енді тексергім келетін сұрақ» деген үш шағын абзац жаз. Шешілмеген сұрағыңның болуы қате емес.

## Ашық жұмыстың ортақ өлшемдері

Әр өлшем 0–2 балл; жиыны 8 балл. Бұл — сайт үшін ұсынылған оқу рубрикасы.

- Мазмұнды түсіну: 0 — мәтінге қайшы; 1 — жартылай; 2 — негізгі ойды дұрыс жеткізеді.

- Дәлел: 0 — жоқ; 1 — жалпылама; 2 — мәтіндегі нақты тұсқа сүйенеді.

- Өз мысалы: 0 — жоқ не қатыссыз; 1 — байланысы толық ашылмаған; 2 — ойды орынды қолданады.

- Анық жеткізу: 0 — түсініксіз; 1 — ой бар, бірақ шашыраңқы; 2 — жүйелі, автор мен өз сөзін ажыратады.

Тест сұрақтары: әр дұрыс жауап 1 балл, барлығы 45 балл. Пайыз = дұрыс жауап саны / орындалған тест саны × 100. Ешбір тест орындалмаса, пайыз көрсетпе. Бұл нәтиже адамның адамгершілігін не діни сенімін өлшемейді.

Жауабыңды жазғаннан кейін тексеру батырмасы ашылады.

Жауапты тексеру

Жауапқа бағыт

бір ғана дайын пікір талап етілмейді. Нақты байқау, түпнұсқаны дұрыс түсіну және өз ойын автор сөзінен ажырату бағаланады.

05

Дереккөздер

Түпнұсқалар: М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының «Абайдың Қара сөздері» электрондық жарияланымы.

1–5-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7764
6–10-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7773
11–17-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7775
18–25-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7777
26–30-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7779
31–37-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7781
38-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7783
39–45-сөздер auezovinstitute.kz/?page_id=7785
Қосымша түсіндірме үшін салыстырылды: abaiacademy.kz

Түсіндірмелер, оқу бағдарлары, тақырыптық топтау, сөздік және тапсырмалар — осы сайт үшін дайындалған оқу материалы. Олар Абайдың төл сөзі емес және институттың ресми түсіндірмесі емес.

Қара сөз деген не?

Өзіңе жақын бағытты таңда

45 қара сөз

1–10 қара сөздер

11–20 қара сөздер

21–30 қара сөздер

31–40 қара сөздер

41–45 қара сөздер

Қорытынды жұмыс

Ашық жұмыстың ортақ өлшемдері

Дереккөздер

Оқу баптаулары