8-сынып · 3-сабақ
Заттың агрегаттық күйлері
1Қызықты
🌡 Су — сұйық. Мұз — қатты. Бу — газ. Бір зат, үш түрлі күй! Қандай шарт оларды бір-біріне айналдырады?
Жауап — температура. Молекулалар жылдамдығы күйді өзгертеді.
2Негізгі идея
Күйлер және ауысулар
Үш агрегаттық күй бар: қатты, сұйық, газ. Олардағы молекулалардың орналасуы мен қозғалысы әр түрлі.
Күйлер арасындағы ауысулар: балқу (қатты→сұйық), қатаю (сұйық→қатты), булану (сұйық→газ), конденсация (газ→сұйық).
3Көрсету
Күй ауысуларының диаграммасы
Жылу беру күйді жоғары бағытта өзгертеді: қатты → сұйық → газ. Жылу алу — кері бағытта.
4Формула
Балқу жылуы
Q = λ · m
Q Жылу мөлшері Дж
λ Меншікті балқу жылуы Дж/кг
m Масса кг
Маңызды: балқу кезінде температура ӨЗГЕРМЕЙДІ. Энергия молекулалар арасындағы байланысты бұзуға кетеді.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
0,5 кг мұзды балқыту үшін қанша жылу керек? (λ_мұз = 330 000 Дж/кг)
- Берілген: m = 0,5 кг, λ = 330 000 Дж/кг
- Q = λ · m = 330 000 · 0,5
- Q = 165 000 Дж = 165 кДж
Жауап: Q = 165 кДж
6Өзіңді тексер