8-сынып · 6-сабақ
Ом заңы
1Қызықты
💡 Неге бір батарея үлкен лампаны әлсіз, ал кішісін жарық жағады? Себебі олардың кедергісі әр түрлі. Ом заңы осы құпияны ашады!
Георг Ом 1827 жылы тапқан бұл заң — бүкіл электротехниканың негізі.
2Негізгі идея
Үш шама — бір заң
Тізбекте 3 шама: кернеу (U) — зарядты итереді, ток (I) — қанша электрон ағады, кедергі (R) — өткізгіш олардың ағынына кедергі келтіреді.
Ом заңы: кернеу неғұрлым жоғары болса — ток күштірек. Кедергі неғұрлым жоғары — ток әлсіздеу.
3Көрсету
Су құбыры аналогиясы
Кернеу — су бактың биіктігі. Кедергі — құбыр тарлығы. Ток — су ағыны.
4Формула
Ом заңының формуласы
I = U / R
I Ток күші А
U Кернеу В
R Кедергі Ом
3 түрде жазуға болады: I = U/R, U = I·R, R = U/I. Қайсын қолдану — табу керек нәрсеге байланысты.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
Лампаға 12 В кернеу беріледі. Лампа кедергісі 4 Ом. Ток күшін табыңыз.
- Берілген: U = 12 В, R = 4 Ом. Табу керек: I = ?
- Ом заңы: I = U / R
- I = 12 / 4 = 3 А
Жауап: I = 3 А
6Өзіңді тексер