9-сынып · 4-сабақ
Импульс. Импульстің сақталу заңы
1Қызықты
🎱 Бильярдта бір шар екіншісіне тиді — өзі тоқтап, екіншісі қозғалды. Не "тапсырылды"? Импульс!
Импульс — қозғалысты сипаттайтын маңызды шама. Ракетаның ұшуы да импульсқа негізделген.
2Негізгі идея
Импульс және оның сақталуы
Импульс (p) — масса мен жылдамдықтың көбейтіндісі. Бірлігі: кг·м/с. Қозғалыстың "мөлшерін" көрсетеді — масса көп немесе жылдамдық көп болса — импульс үлкен.
Сақталу заңы: жабық жүйеде денелердің жалпы импульсі тұрақты. Ракета газды артқа лақтырады — оның импульсі қарсы бағытта қалпына келеді.
3Көрсету
Соқтығысу: импульстің берілуі
Импульс бір шардан екіншісіне ауысты. Жалпы импульс өзгерген жоқ.
4Формула
Импульс формуласы
p = m · v
p Импульс кг·м/с
m Масса кг
v Жылдамдық м/с
Сақталу заңы: p₁ + p₂ = p₁\' + p₂\'. Жалпы импульс соқтығысуға дейін мен кейін бірдей.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
500 г = 0,5 кг шар 4 м/с жылдамдықпен қозғалады. Импульсі қанша?
- Берілген: m = 0,5 кг, v = 4 м/с
- p = m · v = 0,5 · 4
- p = 2 кг·м/с
Жауап: p = 2 кг·м/с
6Өзіңді тексер