10-сынып · 4-сабақ
МКТ негіздері. Газ заңдары
1Қызықты
🎈 Шарға тыныс үрлесең — ол ұлғаяды. Қыздырсаң — ол жарылуы мүмкін! Газ молекулалары қалай қысым жасайды?
Молекула-кинетикалық теория (МКТ) — заттардың молекулалардан тұратынын дәлелдейді және газдардың қасиеттерін түсіндіреді.
2Негізгі идея
МКТ және идеал газ
МКТ-ның үш қағидасы: 1) заттар молекулалардан тұрады, 2) молекулалар үнемі қозғалыста, 3) олар өзара әсерлеседі. Температура — молекулалардың кинетикалық энергиясының өлшемі.
Идеал газ — қарапайымдандырылған модель: молекулалар өзара тек серпімді соқтығысады, өлшемі ескерілмейді. Газ заңдары осы модельмен жұмыс істейді.
3Көрсету
Газ заңдары
Үш жекелеген газ заңы. Олардың әрқайсысы бір шама тұрақты болғанда орындалады.
4Формула
Идеал газдың жалпы заңы
p · V = ν · R · T
p Қысым Па
V Көлем м³
T Температура К
ν Зат мөлшері моль
R Газ тұрақтысы 8,31
Қысым — паскальмен (1 Па = 1 Н/м²). Температура — Кельвинмен (T = t + 273).
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
Газдың көлемі 2 л-ден 6 л-ге дейін ұлғайды (T = const). Бастапқы қысым 300 кПа болса, соңғы қысым қандай?
- Бойль-Мариотт: p₁V₁ = p₂V₂
- 300 · 2 = p₂ · 6
- p₂ = 600 / 6 = 100 кПа
Жауап: p₂ = 100 кПа
6Өзіңді тексер