Зат құрылысы. Молекулалар мен атомдар

⏱10 минут 📝3 сұрақтық тест

1Қызықты

💧

Бір тамшы суда қанша бөлшек бар? Миллиардтан да көп! Олардың бәрі сонша ұсақ, көзбен көру мүмкін емес.

Бірақ біз бұл бөлшектерсіз әлемді елестете алмаймыз. Олар — заттың құрылыс блоктары.

2Негізгі идея

Барлық зат молекулалар мен атомдардан тұрады

Молекула — заттың химиялық қасиеттерін сақтайтын ең кіші бөлшегі. Молекулалар өздері де құрамды болып шығады: олар атомдардан жасалған.

Маңызды үш қасиет:

1) Молекулалардың арасында бос орын бар. 2) Олар үнемі қозғалыста болады. 3) Олар бір-біріне тартылады және итеріледі.

3Көрсету

Заттың үш күйі

Молекулалардың орналасуы мен қозғалысы заттың күйін анықтайды:

Қаттыда — реттелген. Сұйықта — еркін, бірақ жақын. Газда — алыс, тез қозғалады.

🧊

Қатты

Молекулалар тығыз жайғасқан, реттелген, тек тербеледі. Пішіні мен көлемі тұрақты.

💧

Сұйық

Молекулалар жақын, бірақ еркін қозғалады. Көлемі бар, бірақ ыдыс пішінін қабылдайды.

💨

Газ

Молекулалар бір-бірінен алыс, барлық бағытта тез қозғалады. Бүкіл көлемді толтырады.

4Тереңірек

Молекуланың құрамы

Молекула — атомдардың тіркесі. Мысалы, су молекуласы (H₂O) — екі сутегі атомы (H) мен бір оттегі атомынан (O) тұрады. Көмірқышқыл газы (CO₂) — бір көміртек және екі оттегі атомы.

🔬

Қызықты факт: бір су молекуласының өлшемі шамамен 0,3 нанометр. Бір метрде шамамен 3 миллиард осындай молекула қатарға қойылады.

5Мысал

Молекулалардың қозғалысын қалай көруге болады?

Диффузия — бір зат молекулаларының басқа зат арасына өтуі. Мысалы, кофе суға қойсаңыз, біраздан кейін бүкіл су қара түске айналады. Бұл — кофе молекулаларының су молекулалары арасына енуі.

💨

Тағы бір мысал: хош иісті су бөлмеде шашқанда, иіс тез таралады. Дегустация орынында тұрсаңыз да, иісті бірден сезесіз — себебі молекулалар өте тез қозғалады.

6Өзіңді тексер

Мини-тест

← Алдыңғы

Физика нені зерттейді

Келесі →

Механикалық қозғалыс