10-сынып · 7-сабақ
Электростатика. Кулон заңы
1Қызықты
⚡ Екі зарядталған дене қаншалықты қатты тартысады немесе тебіседі? Шарль Кулон 1785 жылы дәл өлшеп, заң тапты.
Кулон заңы Ньютонның тартылыс заңына өте ұқсас. Бірақ электрлік күштер гравитациядан 10³⁶ есе күштірек!
2Негізгі идея
Электростатика негіздері
Электростатика — қозғалмайтын зарядтардың физикасы. Олардың айналасында электр өрісі болады, ол басқа зарядтарға күш әсер етеді.
Заряд сақталады — пайда болмайды, тек көшеді. Аттас зарядтар тебіседі (+ +, − −), әртүрлілер тартысады (+ −).
3Көрсету
Электр өрісінің сызықтары
Электр өрісі — векторлық өріс. Сызықтар + зарядтан шығып, − зарядқа кіреді.
4Формула
Кулон заңы
F = k · |q₁·q₂| / r²
F Кулон күші Н
k Кулон тұрақтысы 9·10⁹
q Зарядтар Кл
r Зарядтар арасы м
Кулон заңы Ньютонның тартылыс заңымен бір формаласты — екеуі де 1/r²-қа кері пропорционал.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
Екі заряд 2 м қашықтықта тұрса, күш F. Қашықтық 1 м-ге азайса, күш қандай болады?
- Кулон заңы: F ~ 1/r²
- Қашықтық 2 есе азайды: 2 → 1
- Күш (2)² = 4 есе АРТАДЫ
Жауап: F жаңа = 4·F
6Өзіңді тексер