11-сынып · 7-сабақ
Бордың атом моделі
1Қызықты
⚛ Неге атомдар өздерінің "паспортты" түсі бар: натрий — сары, сутегі — қызыл? Олардың әрқайсысы өзіне ғана тән жарық шығарады. Жауап — Бордың атом моделінде.
Нильс Бор 1913 жылы атомды зерттеп, электрондар тек белгілі бір орбиталарда болатынын тапты. Бұл — квант физикасының басы.
2Негізгі идея
Бордың постулаттары
1-постулат: электрон атомда тек белгілі бір орбиталарда (энергия деңгейлерінде) бола алады. Орбитада тұрғанда — сәуле шығармайды.
2-постулат: электрон бір деңгейден екіншісіне секіргенде — фотон шығарады (төмен) немесе жұтады (жоғары). Фотон энергиясы: E = E₂ − E₁. Сондықтан әр элементтің өз спектрі бар.
3Көрсету
Сутегі атомындағы деңгейлер
Электрон жоғарғы деңгейден төменгіге секірсе — фотон ұшып шығады. Әр секірудің өз түсі бар.
4Формула
Фотонның энергиясы
h·ν = E_n − E_m
h·ν Фотон энергиясы Дж
E_n Жоғарғы деңгей Дж
E_m Төменгі деңгей Дж
Сутегі атомы үшін E_n = −13,6/n² эВ. n = 1 — негізгі күй, n = 2,3,... — қозған күйлер.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
Электрон n=3 деңгейінен n=2-ге секірді. Шығатын фотонның энергиясы? (E₃ = −1,51 эВ, E₂ = −3,4 эВ)
- Берілген: E₃ = −1,51 эВ, E₂ = −3,4 эВ
- h·ν = E₃ − E₂ = −1,51 − (−3,4)
- h·ν = 1,89 эВ (қызыл жарық)
Жауап: 1,89 эВ — Балмер сериясы
6Өзіңді тексер