11-сынып · 2-сабақ
Айнымалы ток
1Қызықты
🔌 Розеткадағы ток секундына 50 рет бағытын өзгертеді! Сондықтан ол "айнымалы" деп аталады. Неге тұрақты ток емес?
Айнымалы тоқтың арқасында электр станциядан үйге дейін ұзақ қашықтыққа жоғалымсыз тарата аламыз. Трансформаторлар осыған көмектеседі.
2Негізгі идея
Айнымалы ток және трансформатор
Айнымалы ток (AC) — синусоидальді түрде өзгеретін ток. Электр станцияларында генераторлар (магнит айналады) арқылы алынады. Жиілігі: ҚР-да 50 Гц, АҚШ-та 60 Гц.
Трансформатор — кернеуді көтеретін немесе түсіретін құрылғы. Электр станциядан үйге келгенше кернеу: 10 000 В (тарату) → 220 В (тұрмыс). Тек айнымалы токпен ғана жұмыс істейді!
3Көрсету
Айнымалы ток синусоидасы
Ток жоғары мен төмен ауысады синусоида сияқты. Жиілігі секундына 50 цикл.
4Формула
Трансформатор формуласы
U₁/U₂ = N₁/N₂
U Кернеулер В
N Орам сандары
1,2 Бастапқы / қосалқы
Орам көп болса — кернеу жоғары. Сондықтан зауыттың шығу трансформаторында мыңдаған орамдар бар.
5Мысал
Шешілген есеп
Есеп
Трансформатор бастапқы орамасында 100 орам, екіншісінде 1000 орам. Кіріс кернеуі 20 В болса, шығыс кернеу қандай?
- Берілген: N₁ = 100, N₂ = 1000, U₁ = 20 В
- U₂ = U₁ · N₂/N₁ = 20 · 1000/100
- U₂ = 200 В
Жауап: U₂ = 200 В
6Өзіңді тексер