Адам анатомиясы
Анатомия — адам ағзасының құрылысын зерттейтін ғылым. Физиологиямен бірге адам организмінің қалай жұмыс істейтінін түсінуге мүмкіндік береді.
Адам ағзасында 11 негізгі мүшелер жүйесі бар. Әр жүйе белгілі бір тапсырманы орындайды, бірақ олар өзара тығыз байланысты.
Тірек-қозғалыс жүйесі
Қаңқа (206 сүйек) және бұлшықеттерден (600+) тұрады. Денеге пішін береді, қозғалысты қамтамасыз етеді, ішкі мүшелерді қорғайды.
Қан айналымы жүйесі
Жүрек, тамырлар (артериялар, веналар, капиллярлар) және қаннан тұрады. Оттегі мен қоректік заттарды тасымалдайды.
Адамда екі қан айналымы шеңбері бар: үлкен және кіші.
Тыныс алу жүйесі
Мұрын, көмекей, кеңірдек, бронхтар және өкпеден тұрады. Газ алмасуды қамтамасыз етеді — оттегін сіңіреді, көмірқышқыл газын шығарады.
Ас қорыту жүйесі
Ауыз, жұтқыншақ, өңеш, асқазан, ішектерден тұрады. Қосалқы мүшелері: бауыр, ұйқы безі, сілекей бездері.
Тағамды ұсақ молекулаларға ыдыратып, оларды қанға сіңіреді.
Жүйке жүйесі
Адам ағзасының барлық жүйелерін реттейді және үйлестіреді. Екі бөлімнен тұрады:
- Орталық жүйке жүйесі — ми (86 миллиард нейрон!) және жұлын
- Шеткі жүйке жүйесі — нервтер мен ганглийлер
Сондай-ақ функциясына қарай: соматикалық (ерікті қозғалыс) және вегетативті (ішкі мүшелерді басқару).
Қалған жүйелер
- Эндокриндік жүйе — гормондар арқылы реттеу (гипофиз, қалқанша безі, бүйрек үсті бездері)
- Зәр шығару жүйесі — бүйрек, қуық — қалдықтарды шығарады
- Көбею жүйесі — ұрпақ жалғастыру
- Сезім мүшелері — көру, есту, иіс, дәм, сезіну
- Иммунитет жүйесі — инфекциялардан қорғау