Сәкен кім?
- Ақын
- Жазушы
- Драматург
- Ұстаз
- Қоғам қайраткері
Шын есіміСәдуақас
Ол көркем шығармалар жазумен қатар, баспасөз, білім беру және әдеби мұраны жинау ісіне қатысты.
Сәкен кеңестік қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Оның әдеби мұрасын оқығанда шығарма жазылған кезеңді және автордың сол кезеңге көзқарасын ескеру қажет.
Бөлімді меңгерген соң:
- өмірбаяндағы негізгі кезеңдерді атайсың;
- шығармалардың жанрын ажыратасың;
- әдеби пікіріңді нақты үзіндімен негіздейсің.
Өмір жолындағы маңызды кезеңдер
- 189415 қазан
Қарашілік қыстағында дүниеге келді.
- 1914
Қазанда «Өткен күндер» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді.
- 1917
«Тіршілік» газетін шығаруға қатысты, ұстаздық қызмет атқарды.
- 1922
«Еңбекші қазақ» газетінің редакторы болды, Қазақ АКСР Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы қызметіне сайланды.
- 1927
«Тар жол, тайғақ кешу» жеке кітап болып басылды.
- 1929
«Көкшетау» поэмасы жарияланды.
- 1937
Тұтқындалды.
- 1938
Саяси қуғын-сүргін құрбаны болып, Алматыда атылды.
Шығармаларына шолу
- «Өткен күндер»Өлеңдер жинағы
- «Асау тұлпар»Өлеңдер жинағы
- «Тар жол, тайғақ кешу»Тарихи-мемуарлық роман
- «Көкшетау»Поэма
- «Жер қазғандар»Повесть
- «Қызыл сұңқарлар»Пьеса
- «Ақсақ киік»Өлең
- «Сыр сандық»Өлең
«Тар жол, тайғақ кешу»: оқиға және автор көзқарасы
Шығарма 1922 жылдан журналда жарияланып, 1927 жылы жеке кітап болып шықты.
Мемуарлық мәтінді оқығанда баяндалған оқиғаны және автордың оған берген бағасын ажыратуға тырыс. Оқиғаны қатысушының баяндауы оның тәжірибесі мен көзқарасын да көрсетеді.
Үзіндімен жұмыс
- Мәтінде кімдер, қандай орын және қандай оқиға аталады?
- Автор оқиғаға қандай баға береді?
- Сол бағаны көрсететін сөздерді тап.
- Оқиғаны басқа дереккөзбен салыстырғанда нені тексерер едің?
Жауап үлгісі: Үзіндіде оқиғасы баяндалады. Автордың бағасын сөзінен байқадым.
«Көкшетау»: табиғатты сөзбен бейнелеу · поэма, 1929
- Түс, дыбыс немесе қозғалысты білдіретін сөздерді тап.
- Теңеу немесе бейнелі сипаттама бар ма? Мәтіннен көрсет.
- Осы сөздерді жай хабарлы сөйлемге ауыстырсаң, үзіндінің әсері қалай өзгерер еді?
Шағын тәжірибе: өзің білетін табиғи орынды үш сөйлеммен суретте
«Ақсақ киік»: оқырман сезімін ояту
«Ақсақ киік» шығармасында ақын дала табиғатын және адамның сезімін бейнелейді.
Өлеңге сүйенген тұжырымды қазіргі жануарлар саны туралы мәліметпен шатастырма. Бүгінгі экологиялық жағдайды білу үшін бөлек, жаңартылған дерек қажет.
«Сыр сандық»: достық және сенім
Достық пен адамның ішкі дүниесін бейнелейтін өлең. Ақын дос көңілін сырға толы сандыққа балайды.
- Сандық бейнесі адамның ішкі әлемін түсіндіруге қалай көмектеседі?
- Өлеңдегі достық туралы ойды қай жолдардан байқадың?
- Шынайы достықты қандай әрекеттен тануға болады?
Досың саған жеке сырын айтты. Басқа оқушылар сол сырды айтып беруді сұрады. Сен қандай шешім қабылдайсың?
Сенім мен жауапкершілік туралы ойыңды түсіндір.
Ықтимал жауап
Досының жеке сырын оның келісімінсіз таратпау, өзгелерге бұл жеке әңгіме екенін түсіндіру. Егер айтылған сыр адамның қауіпсіздігіне қатысты болса, сенімді ересектің көмегіне жүгіну қажет.
Өзіңді тексер
Қорытынды тапсырма
Осы бөлімдегі бір шығарманы таңда. «Бұл шығарманы не үшін оқуға кеңес беремін?» деген сұраққа 5–7 сөйлеммен жауап жаз. Шығарманың атауын, жанрын және өзіңе ой салған тұсын көрсет. Пікіріңді мәтіндегі бір мысалмен негізде.
Ашық тапсырмаларда жалғыз міндетті жауап жоқ. Пікірдің анықтығы, мәтіндегі дәлел және түсіндірудің қисыны маңызды.