Қазақ тілінде білім беруді дамытуға үлес қосқан ағартушы, ғалым және ақын. Оның оқулықтары, әдеби еңбектері мен баспасөздегі қызметі ел болашағымен қалай байланысқанын біл.
Ахмет Байтұрсынұлы мұғалім болып еңбек етті, оқулықтар жазды, қазақ тілі мен әдебиетін зерттеді. Ол ақын, аудармашы, редактор әрі Алаш қозғалысының қайраткері болды. Оның қызметінде ағартушылық пен қоғамдық жұмыс қатар жүрді.
Балаларға оқуды үйрету үшін түсінікті оқу құралдары қажет. Байтұрсынұлы әліпби мен емлені жетілдіріп, қазақ тілінде оқулықтар дайындады.
Торғай өңірінде, қазіргі Қостанай облысының аумағында дүниеге келді.
Орынбор мұғалімдер мектебін бітіріп, ұстаздық қызметін бастады.
«Қырық мысал» жинағы жарық көрді.
«Маса» жинағы жарияланды.
«Оқу құралы» әліппесі шықты.
Әлихан Бөкейхан және Міржақып Дулатұлымен бірге «Қазақ» газетін шығара бастады.
«Әдебиет танытқыш» еңбегі жарық көрді.
Саяси қуғын-сүргін кезінде атылды.
Байтұрсынұлы араб жазуына негізделген әліпбиді қазақ тілінің дыбыстық ерекшеліктеріне бейімдеді. Бұл — қазіргі кирилл әліпбиінен бөлек тарихи жазу жүйесі.
«Оқу құралы» — оқуды үйретуге арналған әліппе. «Тіл-құрал» қазақ тілінің құрылысын жүйелі түрде түсіндіруге арналды. Байтұрсынұлы «зат есім», «сын есім», «етістік», «бастауыш», «баяндауыш» сияқты қазақша грамматикалық терминдерді қалыптастырды.
кейіпкер әрекетінен ой түю
1909 жылы жарық көрген жинаққа Иван Крылов мысалдарының аудармалары енді. Байтұрсынұлы мысал жанры арқылы өз дәуірінің қоғамдық мәселелерін көтерді.
білімге және сергектікке шақыру
1911 жылы шыққан жинақта ақын оқу-білім, қоғамның жағдайы және халықтың болашағы туралы ой қозғайды.
сөз өнерін түсіну
1926 жылы жарық көрген еңбекте Байтұрсынұлы әдебиеттің түрлері мен өлең құрылысын талдады. Шумақ, тармақ, бунақ және ұйқас ұғымдарын түсіндірді.
«Қазақ» газеті 1913–1918 жылдары Орынборда жарық көрді. Газетте оқу-ағарту, халықтың тұрмысы және қоғамдық мәселелер талқыланды. Ахмет Байтұрсынұлы оның редакторы болды.
Газет халықты білім алуға шақырып, елге қатысты маңызды мәселелерді ортаға салды.
Ахмет Байтұрсынұлы сауат ашуға, қазақ тілін зерттеуге, әдебиеттануға және баспасөзді дамытуға үлес қосты. Оның еңбектері тіл, білім және қоғам арасындағы байланысты түсінуге көмектеседі.
«Оқу құралы» оқуды үйренушілерге арналған. Ол сауат ашуға көмектесетін әліппе болды.
Мысалдағы кейіпкер әрекеті, «Маса» атауы, ұйқас және газет пен оқулықтың айырмасы туралы тапсырмаларда бір ғана міндетті жауап жоқ. Ойыңды түсіндіріп, талдауыңды шығарма мәтінімен дәлелде.
